§ 17. Հաղորդիչների հուգահեռ միացումը:

1. Բերեք էլեկտրական շղթայի օրինակ, որտեղ երևում է սպառիչների զուգահեռ միացման առավելությունը հաջորդականի նկատմամբ:

Հաջորդաբար միացման դեպքում, եթե առաջին լամպը անջատվի կամ փչանա, ամբողջ շղթան կդադարի աշխատել, և երկրորդ լամպն էլ չի վառվի։ Բացի այդ, լամպերը ավելի թույլ են վառվում, քանի որ լարումը բաժանվում է նրանց միջև։

Զուգահեռ միացման դեպքում, եթե առաջին լամպը անջատվի, երկրորդը շարունակում է վառվել։ Երկու լամպերն էլ վառվում են ամբողջ լարումով և ավելի պայծառ։

Այսպիսով՝ զուգահեռ միացման հիմնական առավելությունները՝
անհատական աշխատանք, ավելի պայծառ լույս, շղթայի չխափանում մեկ սպառիչի վնասման դեպքում

2. Ի՞նչ առնչությամբ են կապված հոսանքի ուժերը զուգահեռ միացված սպառիչներում և շղթայի չճյուղավորված մասում: Նկարագրեք այն փորձը, որը հաստատում է այդ առնչության ճիշտ լինելը:

Շղթքայի չճուղավորված տեղաասում հոսանքի ուժը հավասար է սպառիչների տեղամասերում հոսանքի ուժերի գոմարին

3. Իրար զուգահեռ միացված բոլոր սպառիչների համար ո՞ր էլեկտրական մեծությունն է նույնը: Ի՞նչ փորձով կարող եք հաստատել, որ ձեր պատասխանը ճիշտ է:

Զուգահեռ միացման բոլոր սպառիչների վրա լարումը նույնն է։

Փորձ.

Վոլտաչափը միացնում ենք առաջին լամպի վրա՝ չափում ենք լարումը (օրինակ՝ 6 Վ)։Հետո վոլտաչափը միացնում ենք երկրորդ լամպի վրա։Ցույց է տալիս նույն 6 Վ-ը։

Այսպիսով՝ ապացուցվում է, որ զուգահեռ միացված սպառիչների վրա կիրառվող լարումը միշտ նույնն է, քանի որ նրանք միացված են նույն երկու հանգույցներին։

4. Ինչպե՞ս են որոշում իրար զուգահեռ միացված սպառիչների ընդհանուր տեղամասի դիմադրությունը: Պատասխանը հիմնավորել՝ օգտվելով 2-րդ հարցի պատասխանից և Օհմի օրենքից:

Հաջորդաբար միացված սպառիչներից կազմված տեղամասի ընդհանուր լարումը հավասար է առանձին սպառիչների վրա եղած լարումների գումարին

1. Ո՞ր ամպերաչափի ցուցմունքն է ավելի փոքր` Al-ի՞, թե՞ A2-ի:

2. Էլեկտրական շղթայի տեղամասով 16 ր-ում տեղափոխվեց 240 Կլ լիցք: Այդ ընթացքում էլեկտրական դաշտը կատարեց 1200 Ջ աշխատանք: Որոշել լարումն այդ տեղամասում և հոսանքի ուժը:

Q = 240Կլ U=A/Q=1200/240=5Վ

t=16ր=16*60=960վ I=Q/t=240/960=0.25Ա

A=1200Ջ

---

U-?

I-?

3. 12,8մ երկարության և 0,1 մմ հատույթի մակերեսով հաղորդալարում հոսանքի ուժը 4Ա է, երբ լարումը 220 Վ է: Ի՞նչ նյութից է պատրաստված հաղորդալարը:

L=12,8մ

S=0.1^2=0.1*10^-6=1*10^-7

I=4

U=220

4. Որոշեք A ամպերաչափի և VI վոլտաչափի ցուցմունքները (տես նկարը), եթե R1 և R2 սպառիչների դիմադրություններն են` R1 = 2 Օմ, R2 = 4 Օմ, իսկ V2 վոլտաչափի ցուցմունքը` U2 = 2 Վ:

5. Շղթայի AB տեղամասի ընդհանուր դիմադրությունը 10 Օմ է (տես նկարը): Որոշեք R3 հաղորդչի դիմադրությունը, եթե R1 և R2 հաղորդիչների դիմադրություններն են` R1 = 2 Օմ, R2 = 5 Օմ: Որքա՞ն է հոսանքի ուժը AB տեղամասում, եթե վոլտաչափի ցուցմունքը 6Վ է:

do the exercises A,B,C,D,E,F on page 34-35

սեպտեմբեր

առաջին հղում

հոկտեմբեր

առաջին հղում

երկրորդ հղում

նոյեմբեր

առաջին հղում

երկրորդ հղում

դեկտեմբեր

առաջին հղում

երկրորդ հղում

Կրթությունը միշտ էլ կարևոր դեր է ունեցել հասարակության զարգացման գործում։ Տարբեր ժամանակաշրջաններում այն դիտվել է ոչ միայն գիտելիք փոխանցելու միջոց, այլև մարդուն դաստիարակելու, աշխատասեր ու գիտակից քաղաքացի ձևավորելու գործիք։

Առանց կրթության անհնար է կառուցել ուժեղ պետություն և ապահովել հասարակության առաջընթացը։

Կրթության կարևորությունը ներկայացված է Րաֆֆու <<Խենթը>> վեպում, որտեղ ներկայացվում է գյուղատնտեսական դպրոցը։ Այնտեղ, երեխաները ուղղակի գիտելիք չեն ստանում՝ նրանք սովորում են իսկական օրինակներով, զբաղվում են սպորտով և սովորում են տիրապետել զենքին։ Դպրոցներում ոչ միայն գիտելիք են ստանում, այլ նաև սովորում են այդ գիտելիքը օգտագործել առօրյայում։ Նաև, կուզենայի առանձնացնել այն, որ երեխաները ուրախ էին գնում դպրոց, ինչպես շեշտում էր Վարդանը, դպրոցը և վարժապետը չէին վախեցնում երեխաներին, ինչից երեխանը երջանիկ էին դպրոց գնալիս և նրանք հավանաբար ավելի լավ կնկալեն դասերը։

Պատմական հատվածից տեսնում ենք, որ հայ ժողովուրդը չի առանձնացել իր ուժեղ կրթությամբ, ինչի պատճառով 1897 թվականին հայերի միայն 9,2 տոկոսն էր գրագետ։ Խորհրդային իշխանությունը կարծում էր, որ ուժեղ և նոր հասարակարգ ստեղծել կարելի է միայն գրագետ ժողովրդի օգնությամբ։ Այդ իսկ պատճառով, նրանք սկսեցին զբաղվել երեխաների դպրոցական կրթությամբ, ինչպես նաև մեծահասակներին ավելի գրագետ դարձնելու։ Կրթությունը զարգացնելու համար, իշխանությունը ժամանակ առ ժամանակ փոփոխություններ էր անում կրթության մեջ։ Ամենակարևոր քայլերից մեկը նաև այն էր, որ բացվում էին բազմաթիվ դպրոցներ։

Ապացուցելու համար, որ գրագետ ժողովուրդը կարևոր է ուժեղ պետության կառուցման համար, կասեմ, որ ուսումնասիրելիս Հայաստանի և ընհանրապես Սովետական միության ներկայիս երկների գիտական ամենամեծ նվաճումները եղել այն ժամանակ, երբ նրանք եղել Սովետական միության կազմում, այսինքն այն ժամանակ, երբ կրթությունը կարևորվել է իշխանության կողմից։ Նաև կուզենամ խոսել սպորտի մասին։ Սովետական միությունը շատ մեդալներ է շահել օլիմպիադաների ընթացքում, ինչպես նաև հաղթել է ամենադժվար սպորտի՝ ֆուտբոլի, ամենադժվար գավաթներից մեկը՝ Եվրոպայի առաջնությունը։ Այս նվաճումները բոլորովին կապ ունեն կրթության հետ այն առումով, որ դպրոցներում միայն չէին սովորեցնում դասեր, այլ նաև դաստիարակում և դիսցիպլինա էին կառուցում երեխաների մեջ։

Այսքանը ամփոփելով, կասեմ, որ այն երկրներում, որտեղ կարևորվել և զարգացել է կրթությունը, ուժեղ են և ունեն նվաճումներ տարբեր գավառներուն։

Խնդիր 1.  2 Վ լարման համար հաշվարկված քանի՞ միատեսակ լամպ է անհրաժեշտ հաջորդաբար միացնել, որպեսզի ստացված տոնածառի ծաղկաշղթան հնարավոր լինի միացնել 100 Վ լարման ցանցին:

U1=U2=Un=2Վ U=U1+U2+……+Un
U=100Վ n=U/U1=100Վ/2Վ=50
————
n=?

Խնդիր 2. 35 Օմ և 7 Օմ դիմադրություն ունեցող 2 ռեզիստորներ միացված են հաջորդաբար: Նրանցից որի՞ ծայրերում է լարումը փոքր և քանի՞ անգամ: 

Խնդիր 3.

Շղթայի AB տեղամասի ընդհանուր դիմադրությունը 10 Օմ է : Որոշել R3 հաղորդչի դիմադրությունը, եթե R1= 2 Օմ’ R2= 5 Օմ: Որքան է հոսանքի ուժը  AB տեղամասում, եթե վոլտաչափի ցուցմունքը 6Վ է:

R=10 Օմ R=R1+R2+R3, R3=R-(R1+R2)=10-7=3Օմ
R1= 2 Օմ I=U/R=6Վ/10 Օմ=0,6 Ա
R2= 5 Օմ
U=6Վ
———
R3-?
I-?

Խնդիր 4. Նկարում պատկերված շղթայում ամպերաչփը ցույց է տալիս 1,5 Ա, իսկ վոլտաչափը՝ 12 Վ:  Որոշել R2 հաղորդչի դիմադրությունը, եթե R1= 2 Օմ է:

Խնդիր 5. Որոշեք նկարում պատկերված շղթայի տեղամասի դիմադրությունը, եթե միմյանց միացված ռեզիստորների դիմադրությունները համապատասխանաբար հավասար են՝ R1 = 6 Օմ, իսկ R2 = 8 Օմ: 

Խնդիր 6. Ինչի՞ է հավասար նկարում պատկերված շղթայի տեղամասի ընդհանուր դիմադրությունը, եթե միմյանց զուգահեռ միացված միատեսակ լամպերից յուրաքանչյուրի դիմադրությունը 33 Օմ է: 

Խնդիր 7.  Լարումը նկարում պատկերված շղթայի տեղամասում 50 Վ է, իսկ հոսանքի ուժը՝ 1 Ա: Որոշեք երկրորդ ռեզիստորի դիմադրությունը, եթե առաջինինը՝ 5 Օմ է:

Դասարանական առաջադրանքներ՝ 191-ա,գ,ե;192-ա,գ;193-ա,գ;194;196

ա) cos a

գ) cos a

ե) ctga

ա) sin a

գ) -tg a

ա) 1

գ) 1

sin120=sin60

cos120=-(cos60)

tg120=(-tg60)

ctg120=(-ctg60)

sin150=sin30

cos150=-cos30

tg150=-tg30

ctg150=-ctg30

09.12.2025թ-Ռացիոնալ անհավասարումներ

Դասարանական առաջադրանքներ՝ 240-ա,գ,ե; 241-ա,գ,ե; 242-ա,գ,ե; 244-ա,գ

ա) (x-2)²(x-5)=< 0

(x+2)² > 0

x-5 <= 0

x <= 5

գ) a

English Reading Read the texts 1, 2,3 and do the exercises

Text 1

b)invented by the French

b)1895

d)soundless

d)the tickets to the cinema cost five cents, a ‘nickel’

b)the first films

Text 2

c)a mud bath is a means of protection for a pig

d)pigs and dogs have much in common

a)avoid

d)many farmers help their pigs overcome the heat

a)pigs are clean animals

Text 3

d)have some qualities of an actor

c)you must be able to arouse interest in your audience

d)change his intonation from time to time

b)still

a)a good teacher must be inventive

Վահրամ Գայֆեճյանը ստեղծագործել է 19-րդ դարի վերջի և 20-րդ դարի առաջին կեսի բարդ ու փոփոխություններով լի ժամանակաշրջանում։ Նրա կյանքի և ստեղծագործության վրա մեծ ազդեցություն են ունեցել Ռուսական կայսրության փլուզումը, Առաջին համաշխարհային պատերազմը, Հայաստանի Առաջին Հանրապետության ստեղծումը և հետագայում Խորհրդային կարգերի հաստատումը։ Խորհրդային Հայաստանի մշակութային վերածննդի տարիներին նա դարձավ հայկական նոր կերպարվեստի կարևոր ներկայացուցիչներից մեկը։

Վահրամ Գայֆեճյանը ծնվել է 1879 թվականի ապրիլի 14-ին։ 1892–1901 թվականներին նա սովորել է Լազարյան ճեմարանում, իսկ 1901–1910 թվականներին՝ Մոսկվայի համալսարանի բժշկական և իրավաբանական ֆակուլտետներում։ Միաժամանակ նա ուսանել է նաև գեղանկարչություն, քանդակագործություն և ճարտարապետություն (1902–1907 թթ․), հայտնի արվեստագետների ղեկավարությամբ։

1912–1923 թվականներին Գայֆեճյանն ապրել է իր ծննդավայրում, բացել է գեղարվեստական ստուդիա և մասնակցել «Հայ արվեստագետների միության» ցուցահանդեսներին Թիֆլիսում։ Հետագայում նա աշխատել է Երևանի գեղարվեստա-արդյունաբերական տեխնիկումում՝ սկզբում որպես տնօրեն, ապա որպես դասատու։

Վահրամ Գայֆեճյանը համարվում է խորհրդահայ կերպարվեստի սկզբնավորման նշանավոր ներկայացուցիչներից մեկը։ Նրա ստեղծագործություններում զգացվում է 20-րդ դարասկզբի ռուսական և արևմտաեվրոպական արվեստի ազդեցությունը։ Նա ստեղծել է նատյուրմորտներ, բնանկարներ, դիմանկարներ, ինչպես նաև առօրյա կյանքի տեսարաններ՝ զբոսայգիներից, սրճարաններից և պարահանդեսներից։ Նկարիչը մահացել է 1960 թվականի նոյեմբերի 30-ին։

Վահրամ Գայֆեճյանի «Ամպամած օր» նկարը ստեղծվել է 1913 թվականին։ Այս գործում արտացոլված է այն անհանգիստ ժամանակաշրջանը, որում նա ապրել է։ Նկարում պատկերված մռայլ երկինքը և խիստ գույները փոխանցում են պատերազմի ու փոփոխությունների լարված մթնոլորտը։ Միևնույն ժամանակ տեսարանը խաղաղ է և սովորական, ինչը ցույց է տալիս նկարչի ցանկությունը՝ ներկայացնելու պարզ և իրական կյանքը։ Այսպիսով, նկարը միաժամանակ արտահայտում է ժամանակի դժվարությունները և արվեստի միջոցով հանգստություն փոխանցելու գաղափարը։

1. Կարդա՛ մտքերը՝ յուրաքանչյուրի դիմաց գրելով փա՞ստ է, թե՞ պնդում։ 

Հայոց գրերը ստեղծել է Մեսրոպ Մաշտոցը 405 թվականին։ փաստ

Հայոց գրերի ստեղծումը նպաստեց հայ ազգային ինքնության և մշակույթի պահպանմանը։ պնդում

Մուրացանը 19-րդ դարի հայ գրող է, ով իր ,,Առաքյալը,, վիպակում ցույց է տալիս գյուղի այնպիսի պատկեր, որը տարբերվում է գլխավոր հերոսի պատկերացումներից։ փաստ

Ցանկացած մարդ, հանդիպելով իր սպասումները չարդարացնող իրադրության, պարտավոր է մտածել, որ ինքը ևս պատասխանատու է իրավիճակը փոխելու հարցում։ պնդում

Գուրգեն Մահարին 20-րդ դարի հայ գրականության խոշոր դեմքերից է, ով իր ,,Էջմիածին,, ստեղծագործությունում պատմել է գաղթի և որբության մասին։ փաստ

Ողբերգական իրադարձությունների հետևանքով ուժեղ անհատը ստեղծում է ապրելու իր բանաձևը։ պնդում

Տարբեր ժամանակներում որբությունն ու գաղթն ունեն նույն դեմքը։ պնդում

Հրանտ Մաթևոսյանը արձակագիր է, ով ,,Կանաչ դաշտը,, ստեղծագործության մեջ արտացոլել է գոյության կռիվը, նկարագրել մայրական սիրո դրսևորումը։ փաստ

Մայրական սերը բնության ամենահզոր գործիքն է՝ կյանքի հավերժությունն ապահովող։ պնդում

,,Նռնենիներ,, պատմվածքը գրել է Վ․ Սարոյանը։ փաստ

Նռնենիների այգի տնկելը հայրենիքը վերագտնելու երազանքի խորհրդանիշն էր։ պնդում

Արտաշես թագավորը իրականցրեց հողային բարեփոխումներ, որով տարանջատեց մասնավոր հողատիրությունը համայնքային հողերից։ փաստ

Արտաշես Ա թագավորը բանիմաց տնտեսագետ էր։ պնդում

2. Պնդում ձևակերպիր հետևյալ թեմաների շուրջ։ 

Ա․ Անգաղթ խալիֆան համանուն ստեղծագործության հերոսն է, ով կարևորոում է երաժշտությունը։ 

Անգաղթ խալիֆա հերոսը շատ էր սիրում երաժշտություն և կարևոր էր դա իր համար։

Բ․ Հետաքրքրասեր Բասեին սիրում էր տարբեր հարցեր տալ և քննել պատասխանները։ 

Բասեին շատ խելացի էր։

Գ․ ,,Մի հին չինական զրույց,, ստեղծագործության կայսրը հրամայեց սև գլխարկները փոխարինել սպիտակներով։ 

Կայսրը միամիտ էր