Դասարանական առաջադրանքներ՝ 236-ա,գ,ե;237-ա,գ,ե;238-ա,գ,ե;

ա) x ∈(2;6) U (7;∞)

գ) x ∈ (-1;4)

ե) x ∈ (-∞;-1) U (3;+∞)

ա) {-1} U [4;+∞)

գ) {-9} U [1.6]

ե) (-∞;-7] U {-6} U [3,+∞)

ա) (-∞;-3) U (-3;2) U (5;∞)

գ) (-∞;-2) U (-2;1) U (1,4)

ե) (-∞;-23) U (-14;9) U (15;+∞)

Դասարանական առաջադրանքներ՝ 187-ա,գ;188-ա,գ;189-ա,;190-ա

ա) sin a=+-1

գ) sin a =+-0.5

ա) cos a =0

գ) cos a =-1

ա) sin a=+-0.5, ctg a =+-1,7

ա) cos a=0.8

tga=sin a /cos a =0,6/0,8=0,75

Դասարանական առաջադրանքներ՝ 226;228;230;232;234

դատարկ բազմություն

բոլոր թվերը

D=դրական

a=դրական

b=2*2=4

c=2*-2=-4

Օրգանիզմների բազմացման եղանակները՝ սեռական և անսեռ, դրանց կենսաբանական նշանակությունը, առավելությունները և թերությունները։Էջ39-41։

Բլոգներում ներկայացնել համեմատությունը՝նշելով օրինակները։

1. Ո՞ր բազմացումն է կոչվում անսեռ` բերել օրինակներ։

Անսեռ բազմացումը բազմացման ձև է, երբ նոր օրգանիզմը առաջանում է միայն մեկ ծնողից, առանց սեռական բջիջների միավորման։ Այս գործընթացում սերունդները գենետիկորեն գրեթե ամբողջությամբ նման են ծնողին, և բազմացումը տեղի է ունենում շատ արագ։ Անսեռ բազմացման օրինակներ են՝ բակտերիաների երկկցումը, խմորասնկերի բողբոջումը, հիդրայի բողբոջումը, ինչպես նաև բույսերի բազմացումը կոճղարմատներով (օր.՝ կարտոֆիլ), վազողներով (ելակ) կամ սոխուկներով (սոխ, սխտոր)։

2․ Նկարագրել սեռական և անսեռ բազմացման առավելությունները և թերությունները։

Անսեռ բազմացման առավելությունները․

• Շատ արագ է կատարվում։
• Պահանջում է քիչ էներգիա և պարզ է։
• Սերունդները կտրուկ չեն տարբերվում, ինչն ապահովում է գենետիկ կայունություն։

Անսեռ բազմացման թերությունները․

• Գենետիկ բազմազանություն չկա, սերունդները բոլորովին նման են։
• Հարմարվողականությունը թույլ է, և միջավայրի փոփոխությունը կարող է վտանգել ամբողջ պոպուլյացիային։

Սեռական բազմացման առավելությունները․

• Ապահովում է գենետիկ բազմազանություն, քանի որ սերունդները ժառանգում են երկու ծնողների գեներ։
• Սերունդներն ունեն ավելի բարձր հարմարվողականություն միջավայրի փոփոխությանը։

Սեռական բազմացման թերությունները․

• Դանդաղ և էներգատար գործընթաց է։
• Պահանջում է երկու անհատի առկայություն և հատուկ պայմաններ։

Առաջադրանք 1

Գլուխ 2.8-Հայաստանի հարաբերությունները հարևան պետությունների հետ/ էջ 59-63, պատմել/

Գրավոր պատասխանել հարցերին

ԱՆՈՒՆՆԵՐ ԵՎ ՀԱՍԿԱՑՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ

Բացատրի՛ր և բնութագրի՛ր
Առաջին աշխարհամարտ-գլոբալ պատերազմ սկսվել է 1914 թ. օգոստոսի 1-ին և տևել մինչև 1918 թ. նոյեմբերի 11-ը: Պպատերազմից հետո հայերը բավականին ծանր տուժել են:

«չեզոք գոտի»-տարածքը, որտեղ չի թույլատրվում մարտական գործողություններ կամ որևէ կողմի բանակի մուտք։

կովկասյան թաթարներ-Ադրբեջանցիներ

Ս. Շահումյան-Բաքվում ձևավորված խորհրդային իշխանության զորքի հրամանատար, որի զորքը բախվեց օսմանյան զորքերի դեմ:

Հ. Բագրատունի-մարտիկ, ով նույնես մասնակցել է Բաքվի պաշտպանությանը:
Սեբաստացի Մուրադ-մարտիկ, ով նույնես մասնակցել է Բաքվի պաշտպանությանը:

Խ. Բեկ-Սուլթանով-1919 թ. հունվարի 15-ին բրիտանական աջակցությամբ դառնում է Ղարաբաղի և Զանգեզուրի ժամանակավոր գեներալ-նահանգապետը:

Ա. Շահմազան-Բեկ-Սուլթանովին ժամանակավոր նահանգապետ նշանակելուց օրեր անց ՀՀ կառավարությունը ստեղծում է Ղարաբաղ-Զանգեզուրի մարզային խորհուրդ, որի ղեկավար է նշանակվում Արսեն Շահմազանը:

Դրո-հայկական բանակի հրամանատար, որի զորքը հասնում է զգալի հաջողությունների վրացիների դեմ պատերազմելիս 1918 թ. դեկտեմբերի 13-ին:

Գ. Նժդեհ-հայ հրամանատար, ով մեծ դեր է ունեցել Զանգեզուրի
հայության համախմբման ու թուրք-թաթարական ուժերին հակահարված տալու գործում:

Պ. Տեր-Դավթյան-1920 թ. հուլիս-նոյեմբեր ամիսներին ՝ ռուս-ադրբեջանական պայքարում կարողացավ Գ. Նժդեհի հետ հասնել փոփոխակի հաջողությունների, որի արդյունքում տեղի ունեցած կռիվները ի վերջո ավարտվում են հայերի հաղթանակով:

ՀԻՄՆԱԿԱՆ ԳԱՂԱՓԱՐՆԵՐ
ա. Ներկայացրո՛ւ։ Բնութագրի՛ր ՀՀ հարաբերությունները հարևան Իրանի, Վրաստանի և Ադրբեջանի հետ: Ներկայացրո՛ւ հայերի պայքարը Ղարաբաղում և Զանգեզուրում:

ՀՀ հարաբերությունները Իրանի հետ լավ էին, նա միակ հարևաններ էր, որի հետ Հայաստանը կռիվներ չի ունենում: Վրաստանի և Ադրբեջանի հետ Հայաստանը վատ հարաբերությունների մեջ էր: Վրաստանի հետ լարվածությունները սկսվում են 1917 թ., բայց շուտով կարգավորվում են: Իսկ Ադրբեջանի հետ հարաբերությունները անփոփոխ էին:

բ. Բացատրի՛ր։ Ի՞նչ արմատներ ունեին հայ-վրացական և հայ-ադրբեջանական վեճերը:

Հայ-վրացական վեճը կապված էր վրացիների անհանգստացման հետ, քանի որ իրենց բուն տարածքներում հայերի հասարարական, տնտեսական և մշակութային մեծ ներկայություն կար: Նաև վեճը կապված էր Լոռու, Ջավախքի և սահմանների անհստակ բաժանման հետ։ Հայ-ադրբեջանական վեճը կապված էր Ղարաբաղի և Զանգեզուրի տարացքների հետ:

գ. Վերլուծի՛ր։ Հնարավո՞ր էր արդյոք խուսափել Վրաստանի ու Ադրբեջանի հետ բախում­ներից և ի՞նչ գնով:

Ինձ թվում է ոչ հնարավոր չէր խուսափել Վրաստանի ու Ադրբեջանի հետ բախում­ներից, քանի որ Հայաստանը ստիպված կլիներ գնալ մեծ զիջումների ինչը դուր չեր գա ժողովրդին:

ՔՆՆԱԴԱՏԱԿԱՆ ՄՏԱԾՈՂՈՒԹՅՈՒՆ
1. Ճանաչի՛ր ազդեցությունը։ Ի՞նչ ազդեցություն ունեցան այս փուլի հայ-ադրբեջանական հարաբերությունները բոլշևիկյան իշխանության և դրան հաջորդող տարիներին: Ի՞նչ նշանակություն ունեցավ Բաքվի պայքարը Հայաստանի Հանրապետության համար:

Հայ-ադրբեջանական թշնամական հարաբերությունները բոլշևիկների համար հիմք դարձան ավելի հեշտ միջամտելու և տարածաշրջանը վերահսկելու։ Բաքվի պայքարը կարևոր էր Հայաստանի համար, քանի որ այնտեղ մեծ քանակով հայեր էին ապրում և կար նավթ, որի կորուստը մեծ հարված հասցրեց արդյունաբերությանը:

2. Ընդհանրացրո՛ւ։ Ինչո՞վ էր պայմանավորված Մեծ Բրիտանիայի տարբերակված մոտեցումը Ղարաբաղի և Նախիջևանի հարցերում: Ի՞նչ ազդեցություն ունեցավ Ադրբեջանում բոլշևիկ­յան իշխանության հաստատումը տարածքային խնդիրների վրա:

Մեծ Բրիտանիայի մոտեցումը Ղարաբաղի և Նախիջևանի հարցերում պայմանավորված էր նրանում, որ նա ուզում էր պահել իր շահերը: Ադրբեջանում բոլշևիկյան իշխանության հաստատումը փոխեց ուժերը և հանգեցրեց այն բանը, որ այդ տարածքներն ավելի հեշտ անցան սովետական ազդեցության տակ:

§13.Դիմադրության կախումը հաղորդչի չափերից և նյութի տեսակից: Տեսակարար դիմադրություն:

§15. Էլեկտրական հոսանքի ազդեցությունը կենդանի օրգանիզմների վրա: Կայծակ: Շանթարգել: (Բնագիտական ֆլեշմոբ Երրորդ մակարդակ):

1. Ինչպե՞ս է կախված էլեկտրական դիմադրությունը հաղորդչի նյութի տեսակից, երկարությունից և լայնական հատույթի մակերեսից: Գրել այդ կախումն արտահայտող բանաձևը;

Էլեկտրական դիմադրությունը (R) ուղիղ համեմատական է հաղորդչի երկարությանը (L) և հակադարձ համեմատական է նրա լայնական հատույթի մակերեսին (S): Այն նաև կախված է հաղորդչի նյութի տեսակից, որը բնութագրվում է տեսակարար դիմադրությամբ (p):

Այս կապն արտահայտող բանաձևն է՝

R=p L/S

2. Ինչի՞ց է կախված հաղորդչի տեսակարար դիմադրությունը:

Տեսակարար դիմադրությունը ցույց է տալիս, թե ինչ դիմադրությամբ է օժտված տվյալ նյութից պատրաստված միավոր երկարությամբ և միավոր լայնական հատույթի մակերեսով հաղորդիչը:

3. Ի՞նչ միավորներով են արտահայտում տեսակարար դիմադրությունը:

Տեսակարար դիմադրությունը արտահայտվում է օհմ-մետր կամ օհմ-միլիմետր քառակուսի/մետր միավորներով:

4. Ի՞նչ նպատակով են օգտագործում ռեոստատները : Ինչպե՞ս են այն պատկերում էլեկտրական շղթաների սխեմաներում:

Պոտենցիոստատը (կամ ռեոստատը) էլեկտրական սարք է, որն օգտագործվում է շղթայի հոսանքի ուժը կարգավորելու համար՝ փոփոխելով դիմադրությունը:

Սխեմաներում այն պատկերում են որպես դիմադրություն (ուղղանկյուն)՝ վրայով անցնող սլաքով կամ կողքին դրված սլաքով, որը ցույց է տալիս, որ դիմադրությունը փոփոխական է:

5. Հաստատաուն հոսանքի ուժի ո՞ր արժեքներն են վտանգավոր և որոնք՝ խիստ վտանգավոր մարդու կյանքի համար:

Անվտանգ են համարվում մոտավորապես մինչև 1 մԱ (միլիամպեր) հոսանքի ուժերը (թեթև զգացողություն):

Խիստ վտանգավոր են համարվում մոտավորապես 100 մԱ-ից բարձր հոսանքի ուժերը

6. Բուժական ի՞նչ նպատակներով է օգտագործվում հաստատաուն էլ. հոսանքը:

Մինչև 50Վ հոսանքը կիրառելով կարող են բուժել նյարդացավ, կարող են որոշ հեգկան հիվանդություններ բուժել հոսանքով գլխնուղեղի վրա ազդելով:

7. Բուժական ի՞նչ նպատակներով է օգտագործվում հաստատուն էլեկտրական հոսանքը:

Հաստատուն հոսանքը բժշկությունում օգտագործվում է ցավը նվազեցնելու, արյան շրջանառությունը բարելավելու, բորբոքումը նվազեցնելու և դեղերը մաշկով ներմուծելու համար։

8. Նկարագրեք, թե ինչպես է լիցքավորվում ամպը: Ամպի ո՞ր շերտերն են լիցքավորվում դրականորեն և ո՞ր շերտերը` բացասականորեն:

Ամպի էլեկտրականացումը տեղի է ունենում ամպի ներսում գտնվող ջրի կաթիլների և սառույցի բյուրեղների բախումների և շփման հետևանքով: Այս գործընթացի ժամանակ տեղի է ունենում լիցքերի բաժանում:Սովորաբար, ամպի ներքևի շերտերը լիցքավորվում են բացասականորեն (ավելի ծանր, բացասական լիցք կրող մասնիկների կուտակման պատճառով), իսկ վերևի շերտերը՝ դրականորեն:

9. Ինչու՞ է ամպամած եղանակին գետինը լիցքավորվում: Ո՞ր երևույթն է գետնի լիցքավորման պատճառը: Ի՞նչ նշանի լիցք է ձեռք բերում գետինը:

Ամպամած եղանակին գետինը լիցքավորվում է էլեկտրաստատիկ ինդուկցիայի (կամ էլեկտրականացում ազդեցությամբ) երևույթի պատճառով:

Քանի որ ամպի ներքևի մասը լիցքավորվում է բացասականորեն, այն իր վրա է ձգում գետնի վրա գտնվող դրական լիցքերը և հեռացնում բացասական լիցքերը:

Արդյունքում, ամպի տակ գտնվող գետինը ձեռք է բերում դրական նշանի լիցք:

Translate into English.

1. Նա սովորաբար գնում է դպրոց ոտքով։-He usually goes to school on foot.
2. Մենք դեռ չենք ավարտել մեր աշխատանքը։-We haven’t finished our work yet.
3. Երբ դու զանգեցիր, ես դաս էի անում։-When you called, I was doing a lesson.
4. Նա կգնա խորհրդակցության, եթե ժամանակ ունենա։-He’ll go to the
5. meeting if he has time.
6. Ես կուզենայի ավելի լավ խոսել անգլերեն։-I’d like to speak English better.
7. Դու չպետք է ուշանաս դասին։-You mustn’t be late for class.
8. Նրանք կարող էին օգնել մեզ նախորդ շաբաթ։-They could have helped us last week.
9. Ես լսեցի, որ նա նոր աշխատանք է գտել։-I heard he’s found a new work.
10. Երբ նա հասավ, մենք արդեն ավարտել էինք ընթրիք։-When he arrived we had already finished our dinner.
11. Ես կարծում եմ, որ նա ճիշտ է։-I think, that he’s right.
12. Նա հարցրեց, թե երբ ենք մենք գնալու:-He asked me, when we would go.
13. Եթե ես լինեի քո տեղը, ես կվերանայեի այդ որոշումը։-If I were you, I would reconsider that decision.
14. Դու կարող ես օգտագործել իմ գրքերը:-You can use my books.
15. Մեր տունը կառուցվել է 1990 թվականին:-Our house was built in 1990.
16. Նրանք չեն պատրաստվում մասնակցել մրցույթին։-They aren’t going to participate in the competition.
17. Ես միշտ կարդում եմ նախաճաշից առաջ։-I always read before breakfast.
18. Երբ ես զարթնում եմ, արևը արդեն բարձրացել է։-When I wake up, the sun has already risen.
19. Նա ասում էր, որ չի կարող գալ այսօր։-He said he couldn’t come tomorrow.
20. Մեր ուսուցիչը խորհուրդ տվեց ավելի շատ վարժություններ անել։-Our teacher advised us to do more tasks.

Թեմա- Ատոմների էլեկտրոնային թաղանթների կառուցմածքը։

Էջ՝ 28-31

Տարրի քիմիական հատկությունները պայմանավորված են էլեկտրոնային թաղանթի վերջին, որոշ դեպքերում նաև նախավերջին էլեկտրոնային շերտերի էլեկտրոներով: Նշված էլեկտրոնային շերտերը հաճախ անվանում են վալենտային շերտեր:

Տարրերի ատոմներում էլեկտրոնները լրացվում են ըստ հետևյալ սկզբունքների.

*Նվազագույն էներգիայի սկզբունք (Կլեչկովսկու կանոն):

Ըստ որի էլեկտրոնային թաղանթում էլեկտրոնները լրացվում են ըստ n+ℓ գումարի աճի, ընդ որում որոշիչ է գլխավոր քվանտային թվի արժեքը:

Էլեկտրոնը նախ զբաղեցնում է ամենացածր էներգիական ենթամակարդակը՝ 1s(n=1,ℓ=0;n+ℓ=1+0=1), ապա՝ 2s,2p,3s,3p,4s,3d,4p և այլն, ինչպես բերված է նկարում:

Ըստ որի էլեկտրոնային թաղանթում էլեկտրոնները լրացվում են ըստ n+ℓ գումարի աճի, ընդ որում որոշիչ է գլխավոր քվանտային թվի արժեքը:

Էլեկտրոնը նախ զբաղեցնում է ամենացածր էներգիական ենթամակարդակը՝ 1s(n=1,ℓ=0;n+ℓ=1+0=1), ապա՝ 2s,2p,3s,3p,4s,3d,4p և այլն, ինչպես բերված է նկարում:

Պաուլիի արգելման սկզբունք:

Ըստ որի ատոմում չեն կարող լինել չորս քվանտային թվերի նույն արժեքներն ունեցող երկու էլեկտրոն կամ նույն քվանտային բջիջում կարող են գտնվել ամենաշատը երկու էլեկտրոն՝ հակառակ սպիններով:

Հաջորդ նկարում բերված է երրորդ պարբերության որոշ տարրերի ատոմներում էլեկտրոնների բաշխումն ըստ էներգիական մակարդակների, ենթամակարդակների, ապա ըստ օրբիտալների (քվանտային բջիջների):

3p ենթամակարդակի լրացումից հետո, ըստ նվազագույն էներգիայի սկզբունքի, լրացվում է 4s ենթամակարդակը (կալիում, կալցիում), ապա՝ 3d-ն (սկանդիումից ցինկ):

Պատասխանել հարցերին

1.Ի՞նչ է էլեկտրոնային թաղանթը։

2.Քանի՞ էլեկտրոն կարող է տեղավորվել n-րդ էներգետիկ մակարդակում։

3.Քանի՞ ենթամակարդակ կա 3-րդ էներգետիկ մակարդակում։

4.Ի՞նչ կարգով են լցվում էլեկտրոնները էներգետիկ մակարդակները ։

5.Ինչո՞վ են տարբերվում s, p, d, f ենթամակարդակները։

6.Գրեք հետևյալ տարրերի էլեկտրոնային կառուցվածքը․

a) Na (Z=11)

b) S (Z=16)

c) Ca (Z=20)

7.Որոշել՝ ո՞ր էներգետիկ մակարդակում է գտնվում տարրի վալենտային էլեկտրոնը․

a) Cl (Z=17)

b) Mg (Z=12)

8.Ինչ է նշանակում sp³ հիբրիդացում, և ինչ կառուցվածք է առաջացնում։

9.Ինչու՞ d-էլեկտրոնները լցվում են 4s ենթամակարդակից ուշ։

10.Ինչ է Պաուլիի արգելման բնութագիրը։

1. Կարդա՛ Միքայել Նալբանդյանի ,,Ազատություն,, բանստեղծությունը։ 
2. Բացատրի՛ր բառերը՝ հաճեցավ-ցանկանալ, հողանյութ-հող, պարգևել-նվիրել, նորանից-նրանից, բազուկ-արմունկ, բերկրեցան-ուրախացան, դավ-չարամիտ արարք։

3. Ներկայացրո՛ւ և բնութագրի՛ր բանաստեղծության քնարական հերոսին։ 

Իմ կարծիքով քնարական հերոսը բանաստեղծության մեջ ճակատագիրն էր, որովհետև բանաստեղծությունում նա կարողանում է խոսել նորածնի հետ։

4. Ազատության գաղափարը 21-րդ դարում։ Արտահայտի՛ր մտքերդ։ 

Ազատությունը կարծում եմ շատ տարբեր է և կախված է ժամանակաշրջաններից։ 21-րդ դարում ազատ լինել դա նշանակում է սեփական ընտրություն անել, ազատ արտահայտվել, չունեն կախվածություն տարբեր բաներից կամ մարդկանցից և ապրել առանց սահմանափակումների։

Դասարանական առաջադրանքներ՝ 222-ա,գ,ե,;223-ա,գ,ե,;224-ա,գ,ե; 225-ա,գ,ե

ա) D=b²-4ac=16-24=-8

x=R

գ) -2x²+4x-10<-2

2x²-4x+8>0

D=b²-4ac=16-64=-48

x=R

ե) x²+3x+15<0

D=b²-4ac=9-60=-51

դատարկ բազմություն

ա) D=b²-4ac=64-64=0

X=r

գ) D=b²-4ac=