1.Կետադրի՛ր:

Ընկերս զվարթ ու կատակաբան, շուրջն էր հավաքել բոլոր հյուրերին:
Կանաչազարդ դաշտավայրը` ցողված վաղորդյան մարգարիտներով, վառվում էր ծիածանի ամենանուրբ գույներով:
 Այդ առավոտ տեսածս առաջին բանը մեր ծիրանենին էր ծաղկազգեստ ու բուրող:
Մայրամուտին ծովը շառագույն ու հանդարտ հանկարծ ալեկոծվեց:

2. Հարցական դերանունները փոխարինի´ր համապատասխան որոշիչ բառակապակցություններով:

Հեռագիրը` ո՞ր, բերել էին գիշերը:
Ծաղիկը` ինչպիսի՞, դաշտում կարծես միակն էր:
Աշունը շուկան լցրել է մրգերով` ինչպիսի՞:
Նրա հիասթափությունը մատնում էին աչքերը` ինչպիսի՞:
Մի ժպիտ` ինչպիսի՞, թառել էր դեմքին:

2. was killed

3. wasn’t injured

4. were beaten

5. was heard

2. a

3.a

4.a

5. a

6.a

7.the

8.the

9.the

10.the

2.not enough time

3. too much

4. too many

2. am washing

3. are meeting

4. will pay

2. garage

3. bomb

4. TV aerial

5.caravan

2.volcano

3.hurricanes

4. eventually

5.essential

6.TV aerial

 Ընդգծված ծավալուն որոշիչները (որոշիչ բառակապակցությունները) գրի՛ր որոշյալից հետո: Կետադրությանն ուշադրությո՛ւն դարձրու:

Օրինակ`

Անտառաբնակ բուի նման մի կին քաշում էր գանգակի պարանր: Զանգակի պարանը քաշում էր մի կին` նման անտառաբնակ բուի:

Սրտաբուխ ու մտերիմ այդ ձայնը ուշքի բերեց նրան:-Նրան ուշքի բերեց այդ ձայնը սրտաբուխ ու մտերիմ։
Գարնան երեկոյի նման գգվող մի ժպիտ թառել էր դեմքին:-դեմքին թառել էր մի ժպիտ նման՝ գարնան երեկոյի գգվող:              

Կոշտուկներով պատած ու հողաբույր ձեռքերը հարգանք
էին ներշնչում:-Հարգանք էին ներշնչում ձեռքերը՝ հողաբույր ու պատած կոշտուկներով:

Անտառային հավերժահարսի նման մի աղջիկ հանկարծ փայտահատին մոտեցավ:-Հանկարծ փայտահատին մոտեցավ մի աղջիկ՝ անտառային հավերժահարսի նման:

Երկարոտն ու նրբակազմ մի կին անցնում էր մեր փողոցով:-Մեր փողոցով անցնում էր մի կին՝ երկարոտն ու նրբակազմ:

Գազանիկը մարդու ձեռքերին նմանվող երկար, բարակ ու ոսկրոտ մատներով թաթեր ուներ:-Գազանիկը ուներ թաթեր՝ մարդու ձեռքերին նմանվող երկար, բարակ ու ոսկրոտ մատներով՝:

2. Տրվսւծ ծավալուն որոշիչներն ավելացրո՛ւ ընդգծված գոյականներին այնպես,  որ լինեն նրանցից առաջ և հետո: Կետադրությանն ուշադրությո՛ւն դարձրու:

Օրինակ`

Ծեր ու իմաստուն հեքիաթասաց: Ջրաղացը լռել էր արդեն: — Ծեր ու իմաստուն հեքիաթասաց ջրաղացը լռել էր արդեն:
Ջրաղացը` ծեր ու իմաստուն հեքիաթասաց, լռել էր արդեն:
Արդեն լռել էր ջրաղացը` ծեր ու իմաստուն հեքիաթասաց:

Խուճապահար թռչունի նման: Մի աղջիկ մոտեցավ հավաքվածներին:

Խուճապահար թռչունի նման մի աղջիկ մոտեցավ հավաքվածներին:

 մոտեցավ հավաքվածներին մի աղջիկ՝ խուճապահար թռչունի նման:

Մի աղջիկ՝ խուճապահար թռչունի նման, մոտեցավ հավաքվածներին:

Վերջալույսի շողերով օծված: Լեռն առասպելական մի նահապետ էր կարծես:

Վերջալույսի շողերով օծված լեռն առասպելական մի նահապետ էր կարծես:

Լեռը՝ վերջալույսի շողերով օծված, առասպելական մի նահապետ էր կարծես:

 Առասպելական մի նահապետ էր կարծես լեռը՝ վերջալույսի շողերով օծված:

Կարկաչուն ու հստակ ձայնը գլուխը գցած: Զանգը բոլորին հավաքում էր եկեղեցում:

Կարկաչուն ու հստակ ձայնը գլուխը գցած զանգը բոլորին հավաքում էր եկեղեցում:

Զանգը՝ կարկաչուն ու հստակ ձայնը գլուխը գցած, բոլորին հավաքում էր եկեղեցում

Բոլորին հավաքում էր եկեղեցում զանգը՝ կարկաչուն ու հստակ ձայնը գլուխը գցած:

Լրացուցիչ աշխատանք (տանը)

Կարդա՛ Ղ․ Աղայանի ,, Տորք Անգեղ և Հայկանուշ Գեղեցիկ,, ստեղծագործության նախաբանը  Առաջին երգը։ 

1. Առանձնացրո՛ւ անհասկանալի բառերը և բացատրի՛ր բառարանի օգնությամբ։  

Հերվան – հեռավոր տեղ, հեռու վայր

Աժդահա – հսկա

Խնդիրքս – խնդրանքներ

Ճաճանչ – արևի կամ լույսի շող

Ահարկու – սարսափ ներշնչող

2.Նկարագրի՛ր և բնութագրի՛ր Տորքին։ 

Տորք Անգեղը հսկա, սարսափ նեշնչող մարդ է, որը մեծ գերան ուսին դրած գալիս է երազում՝ ինչը ցույց է տալիս նրա հսկայական ուժը, իսկ նրա դեմքը լուրջ և վախենալու է: Բայց չնայած արտաքինից և ահարկու տեսքից, նրա սիրտը բարի է։ Նա հարգված է թե՛ մարդկանց կողմից թե՛ կենդանիների և ունի լայն սիրտ:

3. Տորքի կարծիքով ո՞րն է ճշմարիտ խելքը։ 

Ըստ Տորքի ճշմարիտ խելքը ոչ միայն ուժն է, այլ բարի սիրտ ունենալն է, մարդասիրությունը։ Տորքը ասում է, որ մարդը պետք է լինի ուժեղ, կոշտ, ինչպես «անհարթ սարը», բայց նրա սիրտը պիտի լինի բարի, ոչ թե «անշունչ քարի պես» այսինքն ոչ մարդասեր:

4. Ներկայացրո՛ւ հսկաների ապրելակերպը և սովորությունները։ 

Հսկաները օրինակ՝ Տորքան Գեղը ապրում են մարդկանցից հեռու հիմնականում բնությունում: Նրանք հիմնականում հովիվ էն, և զբաղվում են կենդանիների խնամքով։ Քանի որ նրանք ապրում են բնությունում կենդանիները կամ վայրի գազանները նրանց սիրում են և վերաբերվում են եղբոր պես: Նաև Նրանք շատ ուժեղ են և կարող են գերաններ բարձացնել։ Նրանց դեմքը հիմնականում վախենալու տեսք ունի, բայց դա չի նշանակում, որ իրենք բարի չեն:

Կարդա՛ ,,Փիսոները,, պատմվածքը և պատասխանի՛ր հարցերին։ 

Առաջադրանքներ՝

• Բացատրի՛ր միտքը՝ եթե դու քոնի մասին հոգ չտանես, ուրիշը կտիրանա։

Աս միտքը իմ կարծիքով ներկայացնում է որ պետք է դու քո մաիսն հոգ տանես և եթե չանես դա ապա ուրիշները հաստատ հոգ չեն տանի և կսկսեն տիրանալ քեզ.

• Ինչպիսին էին փիսոները։ 

Կատվի ձագերից երեքը սև-սպիտակ էին, իսկ մեկը նարնջագույն։ Ըստ պատմվածքը նրանք բոլորն էլ շատ գեղեցիկ էին

• Ինչով էր պայմանավորված փիսոներին ներս թողնելը։ 

Կարծում եմ եթե կատուներն իրենք իրենց ոտքով են եկել մտել քո այգին ապա իմաստ չկա նրանց դուրս հանել։

• Ո՞րն է ստեղծագործության ասելիքը։ 

Ստեղծագործության մեջի գլխավորը ասելիքը կարծում եմ կայանում է նրանում, որ դու պետք է ինքդ քո մասին հոգ տանես և չմնաս ուրիշների հույսին կարծելով թե բոլորը մտածում են քո մասին.

Գոյականական անդամի լրացումներ՝ որոշիչ, հատկացուցիչ, բացահայտիչ:

Գոյականական անդամի այն լրացումը, որը ցույց է  տալիս հատկանիշ (որակ, որպիսություն, չափ, քանակ) կոչվում է որոշիչ: 

Որոշիչ ունեցող անդամը կոչվում է որոշյալ: Որոշիչը սովորաբար դրվում է որոշյալից առաջ և պատասխանում է ինչպիսի՞, ո՞ր, որքա՞ն, ինչի՞ց, ինչո՞վ և նման այլ հարցերի: 

1. Կարդա՛ նախադասությունները և ընդգծի՛ր որոշիչ-որոշյալները: 

Ա. Վարագույրի վրա ամբողջ հասակով նկարված էր մի վիթխարի մարդ: 

Բ. Երևակայական թշնամին աչքերի առաջ դառնում էր շոշափելի: 

2. Ո՞ր խոսքի մասերով է արտահայտվել որոշիչը.

Ա. ծով աչքեր, փայտից գդալ, ուրցի թեյ, Գոյական

Բ. տխուր եղանակ, լեռնային օդ, Ածական

Գ. այն տղան, յուրաքանչյուր մարդ, Դերանուն

Դ. երեք խնձոր, յոթ-ութ օր, Թվական

Ե. քնած դշխուհի, վազող մարդ, գրելու թուղթ, Դերբայ

Զ. վարդի նման այտեր․ կապային կապակցություն

Է. կարմիր ծաղիկներով գլխաշոր, բարձր գագաթներով լեռներ : բառակապակցություն

«Չարին հակառակ չըկենալու» վրա ես նայեցի ինքնապաշտպանության տեսակետից: Ինձ ասողներ եղան, թե ես այդ բանն այնպես չեմ բացատրում , ինչպես Տոլստոյը: Պետք է գիտենալ սակայն, որ Տոլստոյը չի ասում, թե «չարին չպետք է հակառակ կենալ»: Սա կնշանակե՝ «չարիքին պետք է հակառակ կենալ, միայն ոչ չարիքով»:

Ես էլ հո չե՞մ ասում, թե՝ երբ մեկը քո տունը կրակ տա, դու էլ գնա նրանը կրակ տուր: Այլ թե՝ «երբ տեսնում ես, որ տունդ կրակ են տալիս, աշխատիր թույլ չտալ, և պաշտպանիր ինչով որ կարող ես»:

Գոյության պաշտպանությունը հակառակ չէ ոչ մի օրենքի:

Բայց եթե դուրս կգա, որ դա հակառակ է Տոլստոյի ասածներին, թող լինի հակառակ, քանի որ նա մի մարդ է սխալական, իսկ տիեզերական օրենքները հավիտենական են:

Թող այս բանը լավ իմանա կրթվող հայ սերունդը և սիրե ու պաշտպանե իր դժբախտ ազգն ու լեզուն, իր պապերի թողած ավերակները և իր ծնող եկեղեցին:

Ինքն իրան չպատվողը ուրիշից պատիվ սպասելու իրավունք չունի: Ինքն իրան չօգնողը նույնիսկ աստծուց օգնություն հուսալու իրավունք չունի: Մեզ պես խեղճ ազգերը միայն ինքնօգնությամբ կարող են զորեղանալ և պահպանել իրանց գոյությունը: Դժբախտ ազգերի ամեն մի գիտակից անդամի մեջ շատ զարգացած է լինում ինքնապաշտպանության զգացումը: Դրանք դառնում են մի-մի լուսատու ճրագ և լուսավորում իրանց ազգակիցների առաջադիմության ուղին… դեպի ԻՆՔՆՕԳՆՈՒԹՅՈՒՆ…

1. Ներկայացրո՛ւ Աղայանի ասելիքը՝ ներառելով քո մեկնաբանությունը։ 

Ղազարոս Աղայանի ասելիքը կայանում է նրանում, որ չպետք է չարին պատասխանել չարով։ Նա կարծում էր, որ պետք է ուղղակի լուռ ինքնապաշտպանվել։ Հոդվածից կառանձնացնեմ այս հատվածը, կարճ ձևով ներկայացնում է ամբողջ հոդվածի գլխավոր և հիմնական ասելիքը։՝ Ես էլ հո չե՞մ ասում, թե՝ երբ մեկը քո տունը կրակ տա, դու էլ գնա նրանը կրակ տուր: Այլ թե՝ «երբ տեսնում ես, որ տունդ կրակ են տալիս, աշխատիր թույլ չտալ, և պաշտպանիր ինչով որ կարող ես»: Նաև հոդվածի մեջ ասում է, որ դու իրավունք չունես ինչ-որ մեկից օգնություն խնդրել, եթե դու ինքդ պատրաստ չես օգնել։ Ես լիովին համաձայն եմ Աղայանի ասածների հետ։

1. 1804 – 1813թ. Ռուս պարսկական առաջին պատերազմ, Գյուլիստանի պայմանագիր:

Ռուս-պարսկական առաջին պատերազմը տեղի է ունեցել 1804-1813 թվականներին։ Այն ավարտվել է Գյուլիստանի պայմանագրի կնքմամբ։

Պատերազմի հիմնական պատճառը Ռուսական կայսրության ձգտումն էր ամրապնդել իր դիրքերը Հարավային Կովկասում և Կասպից ծովի ափամերձ շրջաններում։ Պատերազմն ընթացել է փոփոխական հաջողություններով, սակայն ռուսական կայսրությունը կարողացել է գրավել մի շարք կարևոր տարածքներ։

1813 թվականի հոկտեմբերի 12-ին Ղարաբաղի Գյուլիստան գյուղում կնքվել է Գյուլիստանի պայմանագիրը, որով Պարսկաստանը Ռուսաստանին է զիջել.

• Դաղստանը,
• Վրաստանը,
• Աբխազիան,
• Արցախը,
• Հայաստանի մի մասը,
• Ադրբեջանի մեծ մասը։

1. 1826 – 1828թ. Ռուս պարսկական երկրորդ պատերազմ, Թուրքմենչանի պայմանագիր:

1826-1828 թվականների ռուս-պարսկական պատերազմը տեղի է ունեցել Ռուսական կայսրության և Ղաջարական Պարսկաստանի միջև։ Այն սկսվել է Պարսկաստանի նախաձեռնությամբ, որը ձգտում էր վերականգնել Գյուլիստանի պայմանագրով (1813 թ.) կորցրած տարածքները։

Պատերազմի ընթացքը.

• 1826 թվականի հուլիսին պարսկական բանակը ներխուժեց ռուսական վերահսկողության տակ գտնվող տարածքներ։
• Պարսկական զորքերը պաշարեցին Շուշիի բերդը, սակայն ռուսական կայազորը հերոսաբար դիմադրեց։
• Ռուսական բանակը գեներալ Իվան Պասկևիչի հրամանատարությամբ հակահարձակման անցավ և մի շարք հաղթանակներ տարավ։
• 1827 թվականին ռուսական զորքերը գրավեցին Երևանը և Թավրիզը։
• Պարսկաստանը ստիպված եղավ հաշտության պայմանագիր կնքել։

Թուրքմենչայի պայմանագիրը.

• 1828 թվականի փետրվարի 10-ին (22) Թուրքմենչայ գյուղում կնքվեց հաշտության պայմանագիրը։
• Պարսկաստանը Ռուսաստանին զիջեց Երևանի և Նախիջևանի խանությունները։
• Արաքս գետը դարձավ Ռուսաստանի և Պարսկաստանի միջև նոր սահմանը։
• Պարսկաստանը Ռուսաստանին վճարեց 20 միլիոն ռուբլի ռազմատուգանք։
• Ռուսաստանը Կասպից ծովում նավատորմ պահելու բացառիկ իրավունք ստացավ։

1. 1806 – 1812թ. Ռուս թուրքական առաջին պատերազմ, Բուխարեստի պայմանագիր:

1806-1812 թվականների ռուս-թուրքական պատերազմն ավարտվել է Բուխարեստի պայմանագրով, որը կնքվել է 1812 թվականի մայիսի 28-ին։ Այս պայմանագիրը կարևոր նշանակություն է ունեցել Հարավային Կովկասի և Բալկանների համար։

Տարածքային փոփոխություններ.

• Ռուսաստանին անցավ Բեսարաբիան, որը նախկինում Մոլդովական իշխանության մաս էր կազմում։ Սա Ռուսաստանին ապահովեց ելք դեպի Դանուբ գետ։
• Օսմանյան կայսրությունը ճանաչեց Ռուսաստանի իրավունքները Աբխազիայի նկատմամբ։

Սերբիայի կարգավիճակը.

• Սերբիան ստացավ ներքին ինքնավարություն, ինչը կարևոր քայլ էր դեպի նրա հետագա անկախություն։

Վալախիան և Մոլդովան.

• Ռուսաստանը վերադարձրեց Օսմանյան կայսրությանը նախկինում գրաված Վալախիան և Մոլդովան (բացառությամբ Բեսարաբիայի)։

1. 1828 – 1829թ. Ռուս թուրքական երկրորդ պատերազմ, Արդիանուպոլսի պայմանագիր:

1828-1829 թվականների ռուս-թուրքական պատերազմը հերթական հակամարտությունն էր Ռուսական կայսրության և Օսմանյան կայսրության միջև։ Այն ավարտվեց 1829 թվականի սեպտեմբերի 14-ին Ադրիանապոլսում կնքված հաշտության պայմանագրով։

Ադրիանապոլսի պայմանագիրը.

• Ռուսաստանին անցան Դանուբի գետաբերանը, Սև ծովի կովկասյան ափերը (մինչև Բաթումից հյուսիս), Ախալցխան և Ախալքալաքը։
• Թուրքիան ճանաչեց Հունաստանի անկախությունը, ինչպես նաև Սերբիայի, Մոլդովայի և Վալախիայի ինքնավարությունը։
• Պայմանագրի 13-րդ հոդվածով թույլատրվում էր հայերի գաղթը Ռուսաստանին անցած տարածքներից։

1. 1877 – 1878թ. Ռուս թուրքական երկրորդ պատերազմ, Սան Ստեֆանոյի պայմանագիր, Բեռլինի վեհաժողով,

1877-1878 թվականների ռուս-թուրքական պատերազմը հանդիսանում է կարևոր շրջադարձային իրադարձություն 19-րդ դարի պատմության մեջ։ Այն մեծ ազդեցություն ունեցավ ոչ միայն Բալկանյան թերակղզու և Հարավային Կովկասի քաղաքական լանդշաֆտի, այլև ընդհանրապես միջազգային հարաբերությունների վրա։

Սան Ստեֆանոյի պայմանագիր (1878 թ. մարտի 3).

• Պայմանագիրը կնքվեց Ռուսաստանի և Օսմանյան կայսրության միջև պատերազմի ավարտից հետո։
• Այն նախատեսում էր Բուլղարիայի մեծ իշխանության ստեղծում, որը մեծապես կախված կլիներ Ռուսաստանից։
• Սերբիան, Չեռնոգորիան և Ռումինիան ստացան լիակատար անկախություն։
• Ռուսաստանը ստացավ տարածքային ձեռքբերումներ Կովկասում (Կարս, Արդահան, Բաթում)։
• 16-րդ հոդվածով նախատեսվում էր Արևմտյան Հայաստանում բարեփոխումների իրականացում, սակայն այն չուներ հստակ մեխանիզմներ։

1877-1878 թվականների ռուս-թուրքական պատերազմը հանդիսանում է կարևոր շրջադարձային իրադարձություն 19-րդ դարի պատմության մեջ։ Այն մեծ ազդեցություն ունեցավ ոչ միայն Բալկանյան թերակղզու և Հարավային Կովկասի քաղաքական լանդշաֆտի, այլև ընդհանրապես միջազգային հարաբերությունների վրա։

Պատերազմի պատճառները.

• Բալկանյան ժողովուրդների ազգային-ազատագրական շարժումների վերելքը։
• Ռուսաստանի ձգտումը՝ ուժեղացնել իր ազդեցությունը Բալկաններում և Հարավային Կովկասում։
• Օսմանյան կայսրության թուլացումը և նրա ներքին հակասությունները։

Սան Ստեֆանոյի պայմանագիր (1878 թ. մարտի 3).

• Պայմանագիրը կնքվեց Ռուսաստանի և Օսմանյան կայսրության միջև պատերազմի ավարտից հետո։
• Այն նախատեսում էր Բուլղարիայի մեծ իշխանության ստեղծում, որը մեծապես կախված կլիներ Ռուսաստանից։
• Սերբիան, Չեռնոգորիան և Ռումինիան ստացան լիակատար անկախություն։
• Ռուսաստանը ստացավ տարածքային ձեռքբերումներ Կովկասում (Կարս, Արդահան, Բաթում)։
• 16-րդ հոդվածով նախատեսվում էր Արևմտյան Հայաստանում բարեփոխումների իրականացում, սակայն այն չուներ հստակ մեխանիզմներ։

Բեռլինի վեհաժողով (1878 թ. հունիս-հուլիս).

• Սան Ստեֆանոյի պայմանագրի պայմանները անհանգստացրին եվրոպական մեծ տերություններին, հատկապես Անգլիային և Ավստրո-Հունգարիային։
• Բեռլինում հրավիրվեց վեհաժողով, որի նպատակն էր վերանայել Սան Ստեֆանոյի պայմանագրի պայմանները։
• Վեհաժողովի արդյունքում Բուլղարիայի տարածքը կրճատվեց, և նրա կախվածությունը Ռուսաստանից թուլացավ։
• Ավստրո-Հունգարիան ստացավ Բոսնիա և Հերցեգովինայի կառավարման իրավունքը։
• Հայկական հարցը քննարկվեց, սակայն որոշիչ քայլեր չձեռնարկվեցին։ 16-րդ հոդվածը փոփոխվեց և բարեփոխումները դրվեց եվրոպական տերությունների վերահսկողության տակ, ինչը փաստացիորեն ձախողեց դրանց իրականացումը։

1. Արևելյան հարց – Հայկական հարց

Արևելյան հարց.

• Արևելյան հարցը վերաբերում էր Օսմանյան կայսրության թուլացմանը և դրա հետևանքով առաջացած քաղաքական խնդիրներին։
• Եվրոպական մեծ տերությունները (Ռուսաստան, Անգլիա, Ֆրանսիա, Ավստրո-Հունգարիա) ձգտում էին ազդեցություն ձեռք բերել Օսմանյան կայսրության տարածքում՝ շահագործելով նրա թուլությունը։
• Արևելյան հարցը ներառում էր Բալկանյան թերակղզու ժողովուրդների ազգային-ազատագրական պայքարը, ինչպես նաև Ռուսաստանի և Օսմանյան կայսրության միջև հակամարտությունները։

Արևելյան հարցը և Հայկական հարցը սերտորեն փոխկապակցված են 19-րդ դարի միջազգային հարաբերություններում։

Արևելյան հարց.

• Արևելյան հարցը վերաբերում էր Օսմանյան կայսրության թուլացմանը և դրա հետևանքով առաջացած քաղաքական խնդիրներին։
• Եվրոպական մեծ տերությունները (Ռուսաստան, Անգլիա, Ֆրանսիա, Ավստրո-Հունգարիա) ձգտում էին ազդեցություն ձեռք բերել Օսմանյան կայսրության տարածքում՝ շահագործելով նրա թուլությունը։
• Արևելյան հարցը ներառում էր Բալկանյան թերակղզու ժողովուրդների ազգային-ազատագրական պայքարը, ինչպես նաև Ռուսաստանի և Օսմանյան կայսրության միջև հակամարտությունները։

Հայկական հարց.

Հայկական հարցը հանգեցրեց հայերի զանգվածային ջարդերին Օսմանյան կայսրությունում, որոնց գագաթնակետը եղավ Հայոց ցեղասպանությունը 1915 թվականին։

Հայկական հարցը Արևելյան հարցի բաղկացուցիչ մասն էր։

Այն վերաբերում էր Արևմտյան Հայաստանում հայերի վիճակին և նրանց ազգային-ազատագրական պայքարին։

Հայերը ձգտում էին ազատագրվել Օսմանյան կայսրության լծից և ստեղծել անկախ պետություն։

Հայկական հարցը միջազգայնացվեց 1877-1878 թվականների ռուս-թուրքական պատերազմից հետո, երբ Սան Ստեֆանոյի և Բեռլինի պայմանագրերում ներառվեցին հայկական բարեփոխումների վերաբերյալ հոդվածներ։

Սակայն, եվրոպական տերությունները չցանկացան լուծել Հայկական հարցը, քանի որ դա կխախտեր նրանց շահերը Օսմանյան կայսրությունում։

Արևելյան հարցը հիմք ստեղծեց Հայկական հարցի առաջացման համար։

Եվրոպական տերությունները օգտագործում էին Հայկական հարցը՝ Օսմանյան կայսրության վրա ճնշում գործադրելու համար։ Սակայն, նրանք չցանկացան լուծել Հայկական հարցը, քանի որ դա կհակասեր նրանց շահերին։

1. Խրիմյան Հայրիկի մասին փոքր ուսումնասիրություն

• Խրիմյանը ծավալել է եռանդուն գործունեություն հայ գյուղացու ծանր վիճակը թեթևացնելու, թուրք և քուրդ աղաների, պետական պաշտոնյաների հարստահարությունները սահմանափակելու ուղղությամբ։  
• Ժողովուրդը Մկրտիչ Խրիմյանին մեծարել է «Հայրիկ» պատվանունով։
• Ժողովրդանվեր գործունեության համար թուրքական կառավարությունը նրան համարել է «վտանգավոր անձնավորություն»։

Խրիմյան Հայրիկը կարևոր դեր է ունեցել հայ ազգային-ազատագրական շարժման մեջ։ Նա հայտնի է իր հայրենասիրական ճառերով և գրվածքներով, որոնք ոգեշնչել են հայ ժողովրդին պայքարել իր իրավունքների համար։

Ինչի՞ց են բաղկացած ֆիզիկական մարմինները:

Ֆիզիկական մարմինները բաղկացած են մեկ կամ մի քանի նյութերից։

2.Ինչպիսի՞ կառուցվածք ունի նյութը։

Նյութը բաղկացած է առանձին մասնիկներից որոնց միջև կան ազատ տարածություններ։

3.Ինչպե՞ս են անվանում նյութի մասնիկները։

Նյութը մասնիկները կոչվում են ատոմներ։

4.Ո՞ր նյութն են անվանում տարր։

Միևնույն տեսակի ատոմներից բաղկացած նյութը կոչվում է տարր։

5.Ի՞նչ է մոլեկուլը։

Մոլեկուլը նյութի այն փոքրագույն մասնիկն է, որը ստեղծում են երկու կամ ավելի ատոմները միանալով։

6.ի՞նչ է դիֆուզիան

Նյութերի ինքնաբերական խառնման երևույթը կոչվում է դիֆուզիա։

7.Ինչպե՞ս է ընթանում դիֆուզիան գազերում, հեղուկներում և պինդ մարմիններում։

Դիֆուզիան ավելի արագ է տեղի ունենում գազերում, քան հեղուկներում, քանի որ գազերում մոլեկուլների միջև հեռավորությունները շատ ավելի մեծ են քան հեղուկներում։ Պինդ մարմիններում դիֆուզիան ընթհանում  է շատ ավելի դանդաղ քան հեղուկներուն

8.Ինչպե՞ս է ջերմաստիճանի փոփոխությունը ազդում դիֆուզիայի արագության վրա:

Ջերմաստիճանը բարձրացնելիս նյութերի դիֆուզիան ավելի արագ է կատարվում և գազերում և հեղուկներում և պինդ մարմիններում։

Դասարանական առաջադրանքներ՝  205-ա,գ,է; 206-ա,գ; 207-ա,գ,ե; 213;215

ա) 3x-9-1=10-2x

5x=10+9+1

5x=20

x=20/5=4

3x-3y-7y=-10

12-3y-7y=-10

12+10=3y+7y

22=10y

y=2,2

m=5n-1

15n-3-6=4n+5

11n=14

n=1 3/11

70/11=m+1

70=11m+11

-11m=-59

11m=59

m=59/11=5 4/11

3x+9x-45=38y+1

12x=38y+46

8x-24y+5y